ملاحظه اولیاء الله به سطح فهم مخاطب
و این سنّت حسنه قرآنی است که با افراد مختلف در سطوح مختلف به قدر فهم و قدرت و قوت ادراکی آنها سخن می گوید و معرف را ارائه می دهد. که در روایات اهل بیت علیه السلام هم رعایت شده. حضرت رسول صلی الله علیه و آله فرمودند: ما انبیاء الهی مأموریم که با هر یک از آحاد مردم اجتماع به قدر عقل و درایت او ، حرف بزنیم. در خصوص مباحث توحیدی هم با بینات مختلف در سطح عموم مردم مراعات اضعف مخاطبین و مستمعین را می فرمودند: «الحمد لله الدّالّ علی وجوده بخلقه.نهج البلاغه خطبه152» (افلا ینظرون الی الابل کیف خلقت. الغاشیه/88/17) پس از این آثار پی به آن مؤثر بردن است.

همّت بلند در فهم کلام اولیاء الله
و گاهی با خواص از اصحاب که در حقشان می فرمودند: عطایای (سخنان ناب و بلند و رفیع) ما را مطایای (افراد مستعد و برجسته) ما حمل می کنند به گونه دیگری سخن می گفتند به همین خاطر به ما یاد دادند که بگوئیم «محتمل لعلمکم. زیارت جامعه کبیرة» یعنی درصدد حمل علوم ما باشید، چه این که «العلماء ورثة الانبیاء» یعنی در صورتی که در زمینه علم و دانش ارتقاء یابیم، مخاطب به سخنان خاص ایشان خواهیم شد. چنانکه جناب «کمیل»- ره – اهلیت آن را یافت که دعای حضرت خضر «نبی علیه السلام یعنی دعایی که بعدها به اسم دعای کمیل شهرت یافت به وی القاء شد چنانکه در «اقبال الاعمال» سید بن طاووس- ره – آمده است.
بنابراین در نهانخانه خلوت و سرّ خود با معشوق حقیقی طور دیگر سخن گفتند: «بک عرفتک و انت دللتنی علیک و دعوتنی الیک و لولا انت لم ادرما انت... . دعای ابوحمزه ثمالی.».
«فهبنی یا الهی و سیدی و مولای و ربّی صبرت علی عذابک فکیف أصبر علی فراقک وهبنی صبرت علی حرّ نارک فکیف اصبر عن النظر الی کرامتک...الخ»
این یافتن و حشر با آن حقیقت غیر از این است که من شمع دست بگیرم و در میان آفتاب تابان بگردم که آفتاب کجاست.
سئل علی بن الحسین علیهما السلام عن التوحید فقال: «انّ الله تعالی علم انّه یکون فی آخرالزمان أقوام متعمّقون فانزل الله تعالی: ( قل هو الله احد، الله الصمد) و الآیات من سورة حدید الی قوله (و هو علیم بذات الصدور) فمن رام وراء ذالک فقد هلک.
پوشیده نماند که این گونه نکان بلند در توحید را در صحف ادعیه و مناجات های آن بزرگواران بیشتر از احادیث می یابی. در نکاتم آورده ام که لطائف و اسراری که در ادعیه استفاده می شود، در روایات دیده نمی شود. علتش این است که در روایات با مردم محاورت داشتند و به کنه عقل خودشان با آنها سخن نگفتند بلکه به قدر عقول آنان با آنان تکلّم می کردند. فی الکافی عن الصادق علیه السلام: ما کلّم رسول الله صلی الله علیه و آله «العباد بکنه عقله قطّ» و قال رسول الله صلی الله علیه و آله «انا معاشر الانبیاء أمرنا أن نکلم الناس علی قدر عقولهم» (ماده عقل سفینة البحار) امّا با خداوند به کنه عقل خودشان مناجات و دعا داشتند و در حقیقت ادعیه منقوله از آن بزرگان مفالات علمی بسیار بلند آن وسائط فیض الهی است.
منبع: دروس شرح اشارات و تنبیهات این سینا نمط چهارم حضرت علامه حسن زاده آملی.

مشکات ولایت عقل و فطرت  کانال مشکات ولایت  @meshkatehvelayat

لینک کانال   https://telegram.me/meshkatehvelayat

 


نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر به عنوان مهمان

0
نظر شما به دست مدیر خواهد رسید
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد